Bởi Kaspersky cảnh báo các mối đe dọa trên thiết bị di động đang gia tăng tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương (APAC), trong đó mã độc nhắm vào lĩnh vực tài chính tiếp tục là một trong những nguy cơ đáng chú ý. Tại Việt Nam, dữ liệu từ Trung tâm An ninh mạng quốc gia (NCA) cho thấy gần 63.000 loại mã độc di động mới được phát hiện trong năm 2025.
Theo thống kê của Kaspersky trong quý I/2026 tại 8 thị trường APAC, mỗi người dùng di động bị tấn công phải đối mặt trung bình 7,3 mối đe dọa. Con số này tăng 49% so với mức 4,9 mối đe dọa cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, số lượng mối đe dọa trên mỗi người dùng bị tấn công đều tăng tại cả 8 thị trường được khảo sát, dù tổng số nạn nhân có xu hướng giảm.
Diễn biến này cho thấy các cuộc tấn công di động có thể trở nên phức tạp và tập trung hơn. Người dùng không chỉ đối mặt với nguy cơ cài đặt ứng dụng độc hại mà còn có thể bị lừa thông qua những hình thức tấn công ngày càng tinh vi, đặc biệt khi tội phạm mạng tận dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo nội dung giả mạo và triển khai các kịch bản lừa đảo có sức thuyết phục cao.
Việt Nam phát hiện gần 63.000 loại mã độc di động mới
Tại Việt Nam, dữ liệu do NCA ghi nhận thông qua hệ thống nTrust cho thấy trong năm 2025 có 62.952 loại mã độc di động mới được phát hiện. Trong số này, 931 biến thể được ngụy trang dưới dạng các ứng dụng phổ biến, với mục đích đánh cắp thông tin người dùng hoặc cho phép kẻ tấn công điều khiển thiết bị từ xa.
Tỷ lệ người dùng tại Việt Nam gặp ít nhất một sự cố liên quan đến mã độc cũng tăng đáng kể. Cụ thể, năm 2025 có 34,13% người dùng đối mặt với ít nhất một sự cố, cao hơn mức 23,40% của năm 2024.
Các số liệu cho thấy thiết bị di động tiếp tục là mục tiêu của tội phạm mạng. Điện thoại ngày càng được sử dụng cho nhiều hoạt động quan trọng như giao dịch ngân hàng, thanh toán, mua sắm trực tuyến và truy cập dịch vụ công. Vì vậy, việc chiếm quyền kiểm soát thiết bị hoặc đánh cắp dữ liệu có thể kéo theo những rủi ro về tài chính và quyền riêng tư.
Một trong những yếu tố khiến các cuộc tấn công khó nhận diện hơn là việc tội phạm mạng ứng dụng AI để xây dựng các hình thức lừa đảo. Ứng dụng giả mạo có thể được thiết kế giống phần mềm hợp pháp, trong khi nội dung và cách thức tiếp cận nạn nhân ngày càng thuyết phục. Một số mối đe dọa còn có thể phát sinh mà người dùng không cần thực hiện nhiều thao tác hoặc không nhận ra mình đã kích hoạt hành vi nguy hiểm.
Trojan ngân hàng tăng mạnh trên toàn cầu
Không chỉ tại APAC, các mối đe dọa nhắm vào ứng dụng tài chính cũng ghi nhận mức tăng đáng chú ý trên phạm vi toàn cầu. Kaspersky cho biết trong quý I/2026, hãng phát hiện 162.275 gói cài đặt Trojan ngân hàng di động mới. Số lượng này đã bằng khoảng hai lần tổng số gói cài đặt được ghi nhận trong cả năm 2024.
Trojan ngân hàng là loại mã độc được thiết kế để đánh cắp thông tin đăng nhập, dữ liệu tài chính hoặc hỗ trợ kẻ tấn công thực hiện các hành vi gian lận liên quan đến tài khoản ngân hàng. Theo thống kê của Kaspersky, nhóm mã độc này chiếm 52,96% tổng số ứng dụng di động độc hại được phát hiện trên toàn cầu trong quý I/2026.
Xu hướng gia tăng cũng thể hiện qua số liệu của năm 2025. Số vụ tấn công bằng Trojan ngân hàng trên thiết bị Android tăng 56% so với năm 2024. Trong khi đó, số lượng gói cài đặt Trojan ngân hàng Android mới tăng 271%, đạt 255.090 gói.
Những con số này cho thấy các ứng dụng liên quan đến tài chính đang trở thành mục tiêu đáng chú ý của tội phạm mạng. Khi người dùng thực hiện ngày càng nhiều giao dịch trên điện thoại, việc bảo vệ ứng dụng và dữ liệu tài chính không thể chỉ phụ thuộc vào ý thức của người sử dụng hay các giải pháp bảo mật cài đặt trên thiết bị.
Tích hợp bảo mật ngay từ khâu phát triển ứng dụng
Trước diễn biến trên, Kaspersky khuyến nghị các nhà phát triển áp dụng cách tiếp cận Security-by-Design, tức tích hợp bảo mật ngay từ giai đoạn thiết kế và phát triển ứng dụng, thay vì chỉ bổ sung các biện pháp bảo vệ sau khi sản phẩm đã hoàn thiện.
Theo cách tiếp cận này, bảo mật cần trở thành một phần trong toàn bộ vòng đời phát triển phần mềm. Các nguy cơ như ứng dụng giả mạo, mã độc, hành vi can thiệp trái phép hoặc thiết bị không an toàn cần được tính đến ngay từ đầu. Điều này đặc biệt quan trọng với những ứng dụng xử lý thông tin nhạy cảm hoặc giao dịch tài chính.
Kaspersky giới thiệu Mobile Security SDK dành cho Android và iOS, cung cấp các chức năng bảo vệ có thể tích hợp vào ứng dụng. Bộ công cụ này gồm nhiều lớp kiểm tra nhằm phát hiện và hạn chế những rủi ro liên quan đến thiết bị, ứng dụng và kết nối.
Trong đó, Anti-Malware Protection hỗ trợ phát hiện mã độc; Device Reputation đánh giá mức độ an toàn của thiết bị, bao gồm tình trạng root hoặc jailbreak, cấu hình không an toàn và các công cụ có khả năng xâm nhập. Fake App and Anti-Phishing Protection tập trung nhận diện ứng dụng giả mạo, lớp phủ độc hại, trang lừa đảo và những kết nối không an toàn.
Một thành phần khác là Self-Defense, được thiết kế nhằm ngăn chặn việc các thành phần bảo mật bị chỉnh sửa hoặc vô hiệu hóa trái phép. Việc kết hợp các chức năng này giúp nhà phát triển bổ sung nhiều lớp bảo vệ vào ứng dụng, thay vì chỉ dựa vào một cơ chế phát hiện đơn lẻ.
Theo Kaspersky, các giải pháp bảo mật tích hợp có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, từ ngân hàng, tài chính, thương mại điện tử đến dịch vụ công, đặt chỗ và vận tải. Đây đều là những nhóm ứng dụng có khả năng xử lý dữ liệu cá nhân, thông tin tài khoản hoặc giao dịch của người dùng.
Kaspersky khuyến nghị người dùng chỉ cài đặt ứng dụng từ nguồn đáng tin cậy, thận trọng với những yêu cầu cấp quyền bất thường và cảnh giác trước các đường dẫn, thông báo có dấu hiệu giả mạo. Tuy nhiên, trước sự gia tăng về số lượng và mức độ tinh vi của mã độc, bảo vệ thiết bị cũng cần được triển khai đồng thời ở cấp độ ứng dụng và hệ thống.
